چکیده
“یمانی” یکی از شخصیتهایی است که در روایات اسلامی بهویژه در روایات شیعی مطرح است. در احادیث مرتبط با نشانه های ظهور حضرت مهدی (علیه السلام)، به قیام مردی از اهالی یمن اشاره شده که همزمان با سفیانی و سید خراسانی خروج خواهد کرد و حرکت او جزء علامات حتمی قبل از قیام حضرت قائم (عجّلاللهتعالیفرجهالشریف) شمرده شده است.
در این مقاله، پس از بررسی شخصیت یمانی در روایات، به مرور سوءاستفادههای گروههایی مانند فرقه احمدالحسن بصری از احادیث و تناقضات ادعاها و نگاه کجفهمانه آنان از این شخصیت و بطلان دعوت او خواهیم پرداخت.
کلمات کلیدی: یمانی، علائم ظهور، احمدالحسن بصری، قیام قائم، سفیانی
مقدمه
ظهور حضرت مهدی (عجّلاللهتعالیفرجهالشریف) همواره یکی از امیدبخشترین وعدههای الهی در دل مسلمانان بوده است. بشارت به آمدن منجی، نه تنها در متون شیعی، بلکه در بسیاری از ادیان و مذاهب الهی دیده میشود. در این میان اهلبیت (علیهمالسلام) برای آنکه شیعیان بتوانند فتنهها و آشوبهای آخرالزمان را از ظهور حقیقی بازشناسند، علائم و نشانههایی را برای ظهور بیان کردهاند. یکی از این نشانهها، قیام شخصی موسوم به «یمانی» در آستانه ظهور است که در منابع روایی شیعی حدود ۱۸ حدیث با این عنوان وارد شده است.
در سالهای اخیر یکی از جریان های مدّعی مهدویّت به نام احمد الحسن یمانی با سوءاستفاده از روایات آخرالزمانی در باب شخصیت یمانی، به فریب مردم مشغول شده و آنها را به وادی هلاکت می کشاند.
برای شناخت این جریان، ابتدا شخصیت یمانی را در لغت و روایات بررسی کرده سپس تناقضات ادعاهای احمدالحسن را مطرح می کنیم.
یمانی در لغت
در زبان عربی «یَمانی» منسوب به یَمَن است؛ یعنی کسی که از سرزمین یمن یا وابسته به آنجاست.
ابنمنظور در لسان العرب میگوید: «الیمانی: المنسوب إلی الیمن». یمانی، منسوب به یمن است.
در میان احادیث اهل بیت علیهمالسلام روایاتی داریم که خطاب به اهل یمن از واژه یمانی استفاده شده است.
«… وَ إِنَّ مِنْ عَلَامَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ السُّفْیَانِیِّ مِنَ الشَّامِ وَ خُرُوجَ الْیَمَانِیِ مِنَ الْیَمَنِ وَ صَیْحَهً مِنَ السَّمَاءِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ مُنَادٍ یُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ اسْمِ أَبِیه»
… و همانا از علامات خروجش، خروج سفیانی از شام و خروج یمانی از یمن و صیحهای از آسمان در ماه رمضان و ندا دهندهای از آسمان ندا میدهد به اسم او و اسم پدرش. 1
یمانی در روایات
یمانی، لقب فردی است که بنا بر روایات آخرالزمانی، پیش از ظهور امام زمان (عجّلاللهتعالیفرجهالشریف) قیام میکند که از آنها با عنوان علائم حتمی نام برده شده است.
برخی از مهمترین روایات یمانی را با هم مرور می کنیم:
- قال علیٌ عَلَیْهِ السَّلَامُ:
خَمْسَهٌ مِنْ عَلَامَاتِ الْقَائِمِ عَلَیْهِ السَّلَامُ الْیَمَانِیُّ مِنَ الْیَمَنِ و السُّفْیَانِیُّ، وَ الْمُنَادِی یُنَادِی بِالسَّمَاءِ، وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ، وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّه. 2
حضرت علی (علیهالسلام) فرمودند:
پنج چیز از علامات قائم (علیهالسلام) است. یمانی از یمن و سفیانی و منادیای که از آسمان ندا میدهد و فرو رفتن در سرزمین بیداء و کشته شدن نفس زکیه.
- قال الصادق عَلَیْهِ السَّلَامُ:
وَ بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْه السَّلاَمُ يَقُولُ: قَبْلَ قِيَامِ اَلْقَائِمِ خَمْسُ عَلاَمَاتٍ مَحْتُومَاتٍ اَلْيَمَانِيُّ وَ اَلسُّفْيَانِيُّ وَ اَلصَّيْحَةُ وَ قَتْلُ اَلنَّفْسِ اَلزَّكِيَّةِ وَ اَلْخَسْفُ بِالْبَيْدَاءِ. 3
حضرت صادق (علیهالسلام) فرمودند:
پیش از قیام قائم پنج نشانه حتمی است؛ یمانی، سفیانی، بانگ آسمانی، قتل نفس زکیه و خسف بیداء.
- قال الباقر عَلَیْهِ السَّلَامُ:
… عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ اَلثَّقَفِيِّ اَلطَّحَّانِ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ… وَ إِنَّ مِنْ عَلاَمَاتِ خُرُوجِهِ خُرُوجَ اَلسُّفْيَانِيِّ مِنَ اَلشَّامِ وَ خُرُوجَ اَلْيَمَانِيِّ مِنَ اَلْيَمَنِ وَ صَيْحَةً مِنَ اَلسَّمَاءِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ مُنَادٍ يُنَادِي مِنَ اَلسَّمَاءِ بِاسْمِهِ وَ اِسْمِ أَبِيهِ.
محمد بن مسلم ثقفى طحان گويد حضور ابى جعفر امام پنجم رسيدم و قصد داشتم در باره قائم آل محمد از او پرسش كنم بدون سؤال بمن فرمود: … و از نشانههاى خروج او خروج سفيانى است از شام و خروج يمانى است از يمن و يك صيحه آسمانى در ماه رمضان و منادی كه از آسمان نام او و نام پدرش را با صدای بلند اعلام می کند. 4
- قال الصادق عَلَیْهِ السَّلَامُ:
… و قد یکونُ خروجُه و خروجُ الیمانی من الیمن مع الرایات البیض فی یومٍ واحدٍ و شهرٍ واحدٍ و سنهٍ واحدهٍ…5
خروج سفیانی و خروج یمانی با پرچم های سفید از یمن در یک روز و یک ماه و یک سال خواهد بود.
- قال الصادق عَلَیْهِ السَّلَامُ:
قَالَ: وَ بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ (عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ)، قَالَ: اَلْيَمَانِيُّ وَ اَلسُّفْيَانِيُّ كَفَرَسَيْ رِهَانٍ. 6
هشام از امام صادق عليه السّلام خبر داد كه آن حضرت فرمود: يمانى و سفيانى همانند دو اسب مسابقه همزمان،پشت سر یکدیگر فرا می رسند.
- قال الباقر عَلَیْهِ السَّلَامُ:
… خُرُوجُ اَلسُّفْيَانِيِّ وَ اَلْيَمَانِيِّ وَ اَلْخُرَاسَانِيِّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ نِظَامٌ كَنِظَامِ اَلْخَرَزِ يَتْبَعُ بَعْضُهُ بَعْضاً…7
خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یکسال و یکماه و یکروز، همانند دانه های تسبیح پشت سر یکدیگر قرار می گیرد.
- قال الصادق عَلَیْهِ السَّلَامُ:
قَالَ: وَ رَوَى سَيْفُ بْنُ عَمِيرَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: خُرُوجُ اَلثَّلاَثَةِ: اَلسُّفْيَانِيُّ وَ اَلْخُرَاسَانِيُّ وَ اَلْيَمَانِيُّ فِي سَنَةٍ وَاحِدَةٍ فِي شَهْرٍ وَاحِدٍ فِي يَوْمٍ وَاحِدٍ، وَ لَيْسَ فِيهَا رَايَةٌ أَهْدَى مِنْ رَايَةِ اَلْيَمَانِيِّ لِأَنَّهُ يَدْعُو إِلَى اَلْحَقِّ. 8
خروج سه تن خراسانی، سفیانی، یمانی، در یک سال، در یک ماه و در یک روز می باشد. در این میان پرچمی هدایت یافته تر از پرچم یمانی نیست، که به سوی حق رهنمون می شود.
در همه احادیث یاد شده به صراحت از همزمانی خروج سه پرچم سفیانی و خراسانی و یمانی سخن رفته است. نکته ی مهم در این زمینه این است که سفیانی یک شخص ضد ارزش و گمراه است، ولذا کسی نمی آید به دروغ ادعا کند که من سفیانی هستم اما یمانی یک موقعیت مثبت و برجسته است و هرکسی ممکن است به دروغ ادعای یمانی بودن را بکند.
پس درنتیجه مقایسه بین یمانی و خراسانی می باشد و تصریح بر این که پرچم یمانی هدایت یافته تر است، نوعی تعریض بر خراسانی می باشد و این که به سوی حضرت حجت رهنمون می سازد، پس پرچم هدایت است.
نتیجه گیری
ویژگی های یمانی در روایات
- یمانی شیعه و دارای ولایت امیرالمومنین علیه السلام است.
- یمانی در روایات شیعه شخصیت مثبت، هدایتگر و تابع امام زمان علیه السلام است.
- در هیچ روایتی ذکری از سید بودن یمانی نیست.
- به طور صریح در روایات آمده که یمانی از یمن خروج می کند.
- یمانی از علایم حتمی ظهور بوده و قبل از قیام قائم خروج می نماید.
- یمانی همزمان با سفیانی و خراسانی در یک سال و یک ماه و یک روز قیام میکند.
- پرچم یمانی پرچم هدایت است زیرا ما را به حضرت حجت علیه السلام دعوت می کند و برای ایشان بیعت می گیرد نه برای خود.
- یمانی در روایات بهوضوح از پیروان امام مهدی علیه السلام است نه مدعی نیابت خاصه یا رسالت.
- هیچ نشانهای از ادعای امامت یا ارتباط مستقیم با وحی در روایات درباره یمانی نیامده است.
سوء استفاده فرقه احمدالحسن بصری از شخصیت یمانی
احمَد الحسن یا احمد اسماعیل بَصری یا احمَد الحَسَن الیَمانی، یکی از مدعیان مهدویت است که خود را جانشین امام مهدی (علیهالسلام) میداند و ادعا میکند که وی همان “یمانی” است که در روایات ذکر شده است.
… بر این اساس یمانی چنین است: نامش احمد است و از بصره……او امام واجب الاطاعه و ملقب به مهدی است. (متشابهات جلد ۴سوال ۱۴۴)
این فرقه بهطور خاص با تفسیر نادرست از روایات یمانی سوءاستفاده میکند و به نوعی سعی در جعل و تحریف این روایات دارد. در حالی که در روایات اهل بیت (علیهمالسلام) آمده است که یمانی به امام مهدی (علیهالسلام) ایمان خواهد داشت و او را به عنوان امام حقیقی معرفی خواهد کرد، فرقه احمدالحسن تلاش میکند تا خود را به عنوان فردی که در جایگاه یمانی قرار دارد، مطرح کند.
این گروه با استفاده از شهرت و اهمیت یمانی در روایات شیعی، سعی دارند تا توجه و حمایت برخی از مسلمانان را جلب کنند و عقاید خود را تبلیغ کنند. اما آنچه که در این میان غفلت شده است، تضاد آشکار این ادعاها با اصول اعتقادی شیعه است.
تناقضات احمدالحسن بصری با یمانی واقعی در روایات
احمدالحسن بصری خود را یمانی و فرستاده امام مهدی علیه السلام معرفی کرده و روایاتی را که درباره خروج یمانی صادر شده است، بر خود منطبق میداند.
ادعاهای احمد با روایات یمانی که پیشتر ذکر کردیم کاملا متناقض است که آنها را بررسی می کنیم:
۱.یمانی از یمن است یا بصره؟
واژه «یمانی» ظهور در این دارد که اهل یمن است؛ در حالی که وی به اعتبار محل تولد و نشو و نما عراقی و از بصره است.
وی در عین این که خود را فرزند امام زمان و سید هاشمی میداند، خود را یمانی نامیده است؛ در حالی که دو عنوان «یمانی» و «هاشمی» آن هم برای کسی که اهل عراق است، قابل جمع نیست.
۲.پیشکشیدن ادعای زودهنگام
او خودش را “یمانی” معرفی میکند، در حالی که طبق روایات، خروج یمانی همزمان با سفیانی و خراسانی در یک سال و یک ماه و یک روز است و پس از چند ماه، در همان سال، امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هم قیام میکند..
مدّعی یمانی بیش از بیست سال است که خروج کرده؛ در حالی که تاکنون نه خراسانی قیام کرده و نه سفیانی و هنوز هم امام زمان قیام نفرموده است.
۳.تحریف مفهوم «دعوت به حق»
در روایات، یمانی مردم را مستقیم به امام مهدی (علیه السلام) دعوت میکند؛
اما احمدالحسن میگوید “دعوت به من یعنی دعوت به امام مهدی است”! احمدالحسن برخلاف این روایات، دعوت به خود دارد نه دعوت به امام عصر علیهالسلام. این جابهجایی، مصداق آشکار تحریف است.
۴.سوءاستفاده از تعبیر «واجب بودن اطاعت از یمانی»
روایات میگویند چون یمانی دعوتش به امام مهدی (علیه السلام) است، نباید از او سرپیچی کرد؛
احمدالحسن این قسمت را جدا کرده و میگوید: «پس چون من یمانیام، اطاعتم واجب است»، بدون اینکه بقیهی شرایط روایت، (دعوت مستقیم به امام و همزمانی با نشانههای قطعی) را داشته باشد.
۵.نادیده گرفتن «نشانههای قطعی ظهور»
در احادیث یمانی، خروج سفیانی و ندای آسمانی همزمان با یمانی ذکر شده است.
احمدالحسن بدون وقوع این نشانههای قطعی، خود را به زور بر روایات تحمیل کرده است.
۶.شناخت پیش از ظهور
یمانی تا زمان ظهور ناشناخته می ماند و شهرتش با خروج سفیانی روشن میشود.
احمد خودش را از سالها قبل معرفی کرده و تاکنون تبلیغات گسترده دارد.
۷.ساختن جایگاه ویژه برای خودش
او مدعی است که “فرزند امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف” است و خود را «وصی» و «فرستاده» معرفی میکند؛ در حالی که در هیچ روایت معتبر شیعی چنین چیزی برای یمانی ذکر نشده است.
در نتیجه
احمدالحسن با بریدن و جدا کردن بخشهایی از روایات، تفسیر شخصی و خلاف فقه و بیتوجهی به بستر کلی نشانههای ظهور، تصویری تحریفشده میسازد و خودش را جای یمانی واقعی معرفی می کند؛ در حالیکه یمانی حقیقی طبق احادیث، مردی ناشناخته تا قبل از ظهور است که همزمان با سفیانی و خراسانی خروج می کند، و فقط نقش دعوتکننده به امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را دارد.
پی نوشت
- کمال الدین وتمام النعمه، ج۱، ص۳۲۸
- عیون الحکم و المواعظ، ج ۱، ص۲۴۴، قرن۶
- كمال الدين و تمام النعمه، جلد۲، صفحه۶۵۰
- کمال الدین وتمام النعمه/ ترجمه کمره ای، ج ۱ ص ۴۴۳
- مختصر اثبات الرجعه، به نقل از مجله تراثنا، سال دوم، شماره۴، ص۴۵۵
- الأمالي للطوسی، جلد۱، صفحه۶۶۱
- الغيبة للنعمانی، جلد۱، صفحه۲۵۳
- إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات، جلد۵، صفحه۳۶۲
عالی بود
چقدر واضح و روشن یمانی در روایات معرفی شده
ممنون
بسیار عالی بود
بسیار عالی خسته نباشید
سپاس گزارم
خیلی خوب بود
انشاءالله خداوند توفیقاتتون را افزون کند.
خیلی روشنگر بود